Serce na dloni - Claddagh / Claddagh ring

"With my two hands I give you my heart, and crown it with my loyalty."

W obu dloniach oddaje Tobie w darze swe serce i koronuje je lojalnoscia

Claddagh (czyt. Kloda lub tez Klad-a) to irlandzki symbol milosci, oddania i przyjazni.

Dawno dawno temu w tyciej rybackiej wiosce Claddagh w zatoce Galway

zyl sobie rybak Richard Joyce.

Joyce postanowil poplynac do Indii i tam zarobic wystarczajaco duzo kasy zeby wrocic i sie ozenic ze swoja wybranka. Traf chcial, ze statek zostal zaatakowany przez algirskich korsarzy, a biedny rybak trafill w niewole. Jego panem zostal bogaty Maur-jubiler. Jubiler postanowil wyszkolic rybaka na swojego pomocnika. Kiedy WIlhelm III zostal krolem zazadala od Maurow uwolnienia wszystkich Brytyjczykow. Rybak byl w koncu wolny. Jego pan tak bardzo go sobie cenil i chcac go zatrzyamc przy sobie zaoferowal swoja corke za zone i polowe majatku. Rybak odmowil bo chcial wrocic do swojej wybranki. Podczas niewoli u Maurow rybak zrobil pierscien, ktorym potem zaslubil swoja wybranke.

Legend o powstaniu pierscienia jest wiele no ta jest najblizsza faktom historycznym i najbardziej prawdopodobna.

Pierscien Claddagh daje sie w Irlandii jako pierscionek zareczynowy, obraczke slubna ale tez jako znak przyjazni.

Mozna go nosic na cztery sposoby.

pamietajac o tym ze Irlandczycy nosza obraczke na lewej dloni a nie na prawej jak my.

1. pierscionek na prawej rece, dol serduszka w kierunku na zewnatrz znaczy: jestem do wziecia

2. pierscionek na prawej rece, dol serduszka w kierunku do wewnatrz: jestem zajety (tak tez sie nosi pierscionek jesli zostal podarowany na znak przyjazni)

3. pierscionek na lewej rece, dol serduszka wskazujacy na zewnatrz, jestem zareczony/a

4. piersionek na lewej rece, dol serduszka skierowany do wewnatrz (w strone naszego serca) oznacza osoba w zwiazku malzenskim

tradycyjne rzemiosla Irlandii cz2 / traditional Irish crafts part2

czesc 1 poswiecona welnie, wyszywaniu i takim tam robotkom TUTAJ

czesc 2 poswiecona kamieniom

jest to wolne tlumaczenie wlasne ksiazki ksiazki autorstwa Davida Shaw-Smith'a "Traditional Crafts of Ireland) za pomylki przepraszam i prosze mnie o nich uswiadamiac

W Irlandii tradycja pracy z kamieniem zaczyna sie od czasow neolitycznych, kiedy to pierwsi farmerzy zaznaczali swoje pola i budowali domy. W czasach najlepszej prosperity tej dziedziny rzemieslnikow dzielono na:
 tych ktorzy cieli kamien (stonecutters) i dzielili wielkie bryly na mniejsze
rzezbiarzy-grawerow (stonecarvers)
tych ktorzy polerowali (stone-polishers)
robotnikow.

Jedynie syn tego, ktorey cial kamien mial prawo wejsc w ten fach. Z kolei rzezbiarzem mogl zostac kazdy. Przy czym tnacy kamien mogli wykonywac niektore zadania rzezbiarzy, a rzezbiarze nie mogli tnac kamieni.

Gildia kamieniarzy w Irlandii ma swoje poczatki w 1410r. W czasach wspoolczesnych sztuka kamienia byla odswiezona przez Anglikow, ktorzy przybyli tu by budowac setki nowych kosciolow po Emancypacji Katolikow w 1829r. Przybycie kamieniarzy z Brytanii (Brittany) zostawilo slad w sztuce nagrobkowej. Uzywali oni wysoce dekoracyjnych motywow. Prawie wszystkie motywy sa geometrzyczne: kola, spirale, trojkaty, romby oraz herring-bones (rybie szkielety)

Wszystkie megalityczne dolmeny pokazuja jak bieglymi byli fachowcami. DO tej pory zachowalo sie w Irlandii 150 dolmenow. Dolmen Browne's HIll w Carlow wazy ok. 100 ton. Do tej pory budzi podziw i pytania jak owczesni je zbudowali.

Wraz z przybyciem chrzescijanstwa na Wyspe (sw Patryk) styl rzezbiarski ulegl zmianie. Wszystkim a na pewno wiekszosci znane sa irlandzkie krzyze cmentarne

fota moja

Pojawily sie one ok IX-Xw

Najezdzajacy Irlandie Wikingowie (biegli w drewnie, kosci, metalu i skorze) byli daleko w tyle jesli chodzi o kamien, dlatego ich wplyw (jesli w ogole jakis) na sztuke kamierska byl znikomy.

Z kolei Normadowie (?) (oryg. Normans) wniesli wiele zmian. W 1200AD zaczeli budowac kamienne zamki. Najwiekszy nadal stoi stoi, jest nim HUgh deLacy's w Trim, co. Meath.

W XVIIIw zaczeto uzywac cegiel w budownictwie, ale kamieniarze nadal znajdowali zatrudnienie np. przy budowie domow gregorianskich. W tym samym czasie pojawily sie nowe trendy w sztuce nagrobkowej. Zaczely sie pojawiac rzymskie liternictwo i motywy dekoracyjne.

Kamieniarze jako grupa rzemieslnicza zawsze trzymali sie blisko kamieniolomow. Na terenie granitowym hrabstwa Dublin w miejscowosciach Bonnacoille, Glencullen, Ballybrach i Ballyedmonduff znaczna wiekszosc domostw nalezy do rodzin kamieniarskich (nazwiska Murphy, Walsh, Ryan, Roes, O'Neill, Cannon, Doyle)

Dzisiaj jest zapotrzebowaniee na nagrobki, kominki, luki nad drzwiami, gzymsy. Przez banki i urzedy zamawiane sa marmurowe blaty.
Kamieniarstwo ma sie dobrze, gorzej z tradycja.W kamieniolomach zaczeto uzywac power tools (nie znam polskiej nazwy) i pil diamentowych. Praca tam nadal jest bardzo ciezka i mimo wielkiej poprawy warunkow pracy, mlodzi ludzie nie chca podazac sladami przodkow.

tu murek ze znanej juz niektorym perfumerii i ogrodu zielarskiego w Burren co. Clare

fota moja

fota z ksiazki autorstwa Davida Shaw-Smith'a

Rozne rodzaje murkow i scian

od gory:

1.Granitowa sciana blisko Glencullen co. Dublin.Hrabstwo Dublin jest bogate wlasnie w granit

2. sciana Fedin na wyspach Aran (jedna z 3 wysp zwana Inis Meain) jest to sciana z wapienia (limestone) budowana na pastwiskach majaca zapobiegac przeskakiwaniu owiec z jednego pola na drugie

3. sciana jaka mozecie zobaczyc na klifach Moheru (Cliffs of Moher, co. Clare) ciete kamienie zwane flagami

4. wygladzone woda czerwone piaskowce w scianie w poblizu Ballydavid, Dingle, Co. Kerry Taka sciane bardzo ciezko zbudowac ze wzgledu na ksztalt kamieni.

O ile mnie pamiec nie myli to nigdy niee widzialam w tradycyjnie budowanych murkach/scianach zaprawy murarskiej. W ogole uwielbiam te ichnie murki.

na zdjeciu Patrick Gleesoon i Patrick O'Sullivan kladacy dach w domu w Bunratty co. Clare

 Sa dwa rodzaje dachow z kamiennych plyt.

Liscannor stone slate- o gladkiej powierzchni 

i Moher slate- barwy blekitnej ze sladami soli morskiej

W plytach robi sie dwie do czterech dziur uzywajac recznego dziurkacza a potem przybija sie gwozdziami do drewnianych belek w dachu. Taki dach wytrzyma wieki bez konserwacji i napraw.

Patrick Gabriel Murphy podzcas budowy ogrodzenia swojego pola na linii brzegowej Lough Corrib.

fota z ksiazki

tradycyjne rzemiosla Irlandii cz1

znalazlam w bibliotece te oto ksiege autorstwa Davida Shaw-Smitha o tradycyjnych sztukach rzemieslniczych Irlandii i postanowilam sie nia podzielic. Na poczatek dziedzina, ktora mnie osobiscie najbardziej intersuje czyli tkaniny, materialy wloczki i takie tam.

Fotografie pochodza z ksiazki a wykonane zostaly przez autora.
Tlumaczenie moje wlasne, wiec swobodne :)

Pasace sie owce to widok powszedni w Irlandii. Pierwsi neolityczni farmerzy zaczeli hodowac owce ok 6tys lat temu. Girladus CAmbrensius zwany Geraldem Walijczykiem, ktory odwiedzil Irlandie w XIIwieku, pisal ze Irlandczycy ubierali sie wylacznie na czarno. A to ze wzgledu na kolor welny. Czarne owce sa tu obecnie na wymarciu. (za to w Polsce klimat im sprzyja ;)

Owce dziela sie generalnie na 2 grupy; nizinne (lowland) i gorskei (hill). Nizinne najbardziej rozpowszechnione byly w hrabstwie Galway, liczyly do 3 milionow, teraz zaliczone sa do bardzo rzadkich. Gorskie owce o czarnych mordkach (Blackface) naleza teraz do jednych z najliczniejszych. Ich welne ciezko ufarbowac, sluzy glownie do wyrobow dywanow.


Rekord Irlandii i Wysp Brytyjskich w strzyzeniu owiec nalezy do Patricka Moran'a z Maghernane, Waterville , Co. Kerry. 8 lipca 2000 w 9 godzin ostrzygl 206 owiec.

Wg Praw Brehona (spisane 600-800 AD ) w razie separacji lub rozwodu kobiecie przyslugiwaly psy i koty, okulary i sieci mogla. Zatrzymac mogla tez swoje druty, torby z welna, kolowrotki, trzcine tkacka (? weaver's reeds) oraz do podzialu; nic ktora utkala oraz utkane materialy.

Slowo Spinster (spin-obracac) dawniej okreslalo przedzaca na kolowrotku, niezamezna kobiete, teraz znaczy tyle samo co stara panna. Kobiete uwazano bowiem gotowa/zdatna do malzenstwa jezeli utkala okreslona ilosc poscieli i innych takich.

Recznie robione swetry z Donegal i Wysp Aran sa znane na calym swiecie. Welna soczyscie nasaczona tluszczem chronila przed zimnem i wiatrem. Taki sweter byl/jest na wyposazeniu kazdego rybaka. Mowiono, ze jezeli rybak utonal i jego cialo wyrzucone zostalo na brzeg, po sciegu jego swetra/skarpet mozna bylo rozpoznac, z ktorej czesci Irlandii pochodzil.

Na Aranach lub w Donegal powiedza co oznaczaja poszczegolne sciegi. Wiele z nich ma znaczenie religijne np The Trinity (trojca) zwana tez sciegiem jezynowym (Blackberry stitch). Powstaje poprzez zrobienie trzech sciegow z jednego i jednego z trzech. Scieg zygzakowy to 'linie malzenskie' , Tree of Life (drzewo zycia) symbolizuje dlugie zycie i silnych synow. Irish Moss (irlandzki mech) reprezentuje dobrobyt. Honeycomb (plaster miodu) to dobry znak dla rybaka zobaczyc roj pszczol przed wyplynieciem na polow. Warkocze (cables) reprezentuje liny zeglarskie a romby (diamonds) dobrobyt.

Swoja droga probowalam kiedys zrobic plaster miodu bo dziko mi sie podobal no poleglam na ichnich tlumaczeniach.

Jest taki sklep z wloczka w centrum Limeryka i pracowala (pracuje?) tam Polka Martyna, ktora nauczyla sie drutowac od swojej szefowej Irlandki. Probowala ten scieg rozgryzc, wygladalo to jak czarna magia, z kolei ona dostawala oczoplasu na widok mojego drutowania (ja na dodatek leworeczna hihi). Zupelnie inne sposoby trzymania wloczki i drutow ( no chyba ze to odstaje a o tym nie wiem ;)

oto przyklad aranowego swetra

Limerick lace (koronka stylem limeryckim)

z lewej Torchon lace / z prawej Bruges lace

Te plecione koronki to o ile sie doczytalam Torchon lace. Uzywa sie szpulek i szklanych lub ceramicznych obciaznikow.

Sa dwa rodzaje koronek z wzorem plaskim i wypuklym. Pierwsze koronki wiernie zgapiano od zachodniej Europy. Szkoly od XIX wieku zapewnialy nauke robienia koronek za darmo.

Koronka Limerycka; Zaczyna sie od narysowania wzoru na ..(glazed calico-pojecia nie mam co to) , wszywa sie gruba nitke sluzaca za szkielet wzoru i potem sie wypelnia. Uzywa sie zwyklych igiel i sciegu Buttonhole. Po skonczeniu usuwa sie calico poprzez rozciecie obu warstw.

Koronki robione na szydelku zostaly wprowadzone podobno przez siostry Urszulanki w klasztorze Blackrock Co. Cork.

Pierwsze szydleka byly robione z igiel poprzez usuwanie kawalka ucha normalnej igly, ktora potem sie wbijalo w korek. Z obszernego opisu wywnioskowalam, ze taka koronke najczesciej robilo sie poprzez polaczenie robionych oddzielnie motywow (czyzby frywolitki?)

To by bylo na tyle. Z najbardziej interesujacego mnie dzialu tej ksiazki, w rozdziale poswieconym materialom etc bylo slow kilka o quilltingu, patchworku, hafcie krzyzykowym, tkaniu dywanow ale nie bardzo mnie to interesowalo wiec pominelam.

w miare czasu podrzuce jeszcze inne rozdzialy